De complexe communicatie van papegaaien, vaak geobserveerd in video’s van ‘pratende’ vogels die hun verzorgers begroeten of geluiden imiteren, blijkt ook in het wild een verrassend gestructureerde vorm aan te nemen. Nieuw onderzoek toont aan dat geelnekamazones, een bedreigde papegaaisoort, niet willekeurig roepen, maar hun duetten zingen volgens vaste ‘taalregels’.
Bioloog Christine Dahlin van de University of Pittsburgh at Johnstown en haar team hebben jarenlang de roepgeluiden van deze papegaaien in Costa Rica bestudeerd. Hun bevindingen, gepubliceerd in het vakblad Journal of Avian Biology, werpen nieuw licht op de complexiteit van dierlijke communicatie en de noodzaak om bedreigde soorten beter te begrijpen.
De focus van het onderzoek lag op zogenaamde ‘warble duets’, snelle en complexe duetvormen die papegaaiparen vaak gebruiken tijdens territoriumgeschillen. Eerdere studies hadden al aangetoond dat simpelere ‘standaard duetten’ een zekere structuur vertoonden, maar de vraag was of deze regelmaat ook van toepassing was op de meer dynamische warble duets.
De ‘Grammatica’ van Papegaaienduetten
Dahlin’s team ontdekte dat geelnekamazones tijdens een warble duet een aanzienlijk grotere woordenschat gebruiken dan tijdens een standaard duet. Waar standaard duetten uit slechts vier verschillende roepen bestaan, werden er tijdens een warble duet maar liefst 36 unieke roepgeluiden gebruikt. De onderzoekers vermoeden dat dit aantal zelfs hoger ligt, aangezien sommige roepgeluiden zeldzaam genoeg waren om niet te categoriseren.
Maar het gaat niet alleen om de hoeveelheid roepen; het is ook de manier waarop ze worden gecombineerd. Door een analyse uit te voeren met behulp van Voyant Tools, een programma oorspronkelijk bedoeld voor literatuuronderzoek, ontdekten de onderzoekers meer dan twintig verschillende ‘collocaties’ – vaste combinaties van roepen die vaak samen voorkomen, vergelijkbaar met woorden die vaak in dezelfde zin worden gebruikt. Dit suggereert dat papegaaien duidelijke regels volgen bij het construeren van hun duetten.
“Dit laat zien dat papegaaien heel goed weten welke roepklanken ze gebruiken,” aldus Dahlin. “Ze schreeuwen niet zomaar wat in het rond.” De papegaaiparen maken blijkbaar razendsnelle keuzes over welke roepen ze gebruiken, en in welke volgorde, wat wijst op een complex communicatiesysteem.
Van Veldwerk tot Data-Analyse
Het onderzoek was een tijdrovende onderneming. Het team bracht drie jaar door in Costa Rica, wachtend in weilanden met videocamera’s en richtmicrofoons, om de papegaaien te observeren. De veldopnames leverden een enorme hoeveelheid data op, die meer dan tien jaar in beslag nam om te analyseren, mede omdat er tegelijkertijd aan andere onderzoeksprojecten werd gewerkt. Uiteindelijk bleken ongeveer vijftig warble duets, afkomstig van dertien paren, bruikbaar voor de analyse, wat resulteerde in meer dan 450 losse roepgeluiden.
Implicaties voor Bescherming van Bedreigde Soorten
De geelnekamazone (Amazona auropalliata) staat op de lijst van bedreigde soorten, met een geschatte populatie van 20.000 tot 50.000 volwassen individuen in 2017, aldus BirdLife International. Het begrijpen van hun communicatiepatronen is cruciaal voor het beschermen van deze kwetsbare vogelsoort. Door hun gedrag in het wild beter te volgen, kunnen we effectievere strategieën ontwikkelen om hun leefgebied te beschermen en de impact van jacht en vangst te verminderen.
Wat de toekomst brengt, is verder onderzoek naar de specifieke betekenis van de verschillende collocaties en roepgeluiden. Het ontcijferen van de ‘taal’ van de geelnekamazone kan ons niet alleen meer leren over hun complexe sociale interacties, maar ook over de evolutie van communicatie in het algemeen. Deel dit artikel om het bewustzijn over het belang van papegaaienbescherming te vergroten.
