In België konden erfgenamen in de eerste zes maanden van 2026 in 86,5 procent van de gevallen een nalatenschap gratis verwerpen, goed voor 24.989 dossiers volgens notaris.be. Sinds 1 augustus is het maximumbedrag voor een kosteloze verwerping geïndexeerd van 6.093,20 euro naar 6.664,95 euro, zo melden notaris Carol Bohyn en HLN-erfenisexperte Ayfer Aydogan.
Fantasy & Market Impact
- Drempelverhoging: Het verhoogde plafond naar 6.664,95 euro verlaagt de financiële drempel voor erfgenamen om met een schone lei te beginnen bij vermoede schulden.
- Administratieve Last: Wie boven de drempel uitkomt, betaalt al snel enkele honderden tot duizenden euro’s aan notariskosten en inventariskosten.
- Termijnwaakzaamheid: De keuze kan tot dertig jaar worden gemaakt, maar elke handeling zoals het verkopen van spullen geldt als een stilzwijgende aanvaarding.
De Drie Opties bij een Vermoeden van Schulden
Wie geconfronteerd wordt met een openstaande nalatenschap en vreest voor verborgen passiva, beschikt over drie fundamentele keuzes volgens HLN-erfenisexperte Ayfer Aydogan. Je kan de erfenis zuiver aanvaarden, aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving, of resoluut verwerpen.
Maar de tape vertelt een ander verhaal wat betreft de fiscale risico’s. “Als je zeker weet dat de schulden de activa overtreffen, moet je dat niet doen,” stelt Aydogan over de boedelbeschrijving. “Belangrijk om te weten is dat zo’n aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving je beschermt voor schuldeisers, maar niet voor de Vlaamse Belastingdienst.”
Hier is wat de analytics misten: wanneer er in de laatste drie jaar voor het overlijden geld is weggesluisd waarvan de bestemming onbekend is, eist de fiscus alsnog erfbelasting. Dit komt niet naar voren in een standaard boedelbeschrijving, waardoor erfgenamen onbewust worden opgedirkt met aanslagen op geld dat fysiek niet meer aanwezig is in de boedel.
De Kosten en Administratieve Realiteit van Verwerpen
Een verwerping moet formeel gebeuren via een notariële akte. Volgens notaris Carol Bohyn kost een verwerping voor twee tot vijf erfgenamen ongeveer vijfhonderd euro, mits het erfdeel boven de grens van 6.664,95 euro uitkomt. Ligt het netto-actief daaronder, dan is de akte volledig kosteloos.
| Optie | Financiële Bescherming | Geschatte Kostprijs | Fiscale Risico’s |
|---|---|---|---|
| Kosteloze Verwerping | Volledig (geen schulden, geen erfdeel) | Gratis tot 6.664,95 euro | Geen verdere aansprakelijkheid |
| Boedelbeschrijving | Gedeeltelijk (schuldeisers buiten, fiscus betaalt mee) | Enkele duizenden euro’s voor inventaris | Vlaamse Belastingdienst kan erfbelasting vorderen op verdwenen tegoeden |
| Zuivere Aanvaarding | Geen (volledige aansprakelijkheid voor alle passiva) | Standaard registratiekosten | Volledige blootstelling aan openstaande schulden |
Wanneer alle erfgenamen in de rechte lijn de nalatenschap weigeren, schuift de verantwoordelijkheid door naar de volgende generatie, zoals minderjarige kleinkinderen. Voor minderjarigen is de uitdrukkelijke goedkeuring van de vrederechter vereist. Kan de erfgenaam glashelder aantonen dat de boedel uitsluitend uit schulden bestaat, dan zal de vrederechter de verwerping in principe goedkeuren.
Emotionele Motieven versus Rationale Keuzes
Niet elke verwerping komt voort uit een koude berekening van de balansen. Sinds de wetgeving laagdrempeliger is geworden en via nabije notariskantoren kan worden afgehandeld in plaats van via de rechtbank, kiezen velen voor een breuk om emotionele redenen.
“Voor een stuk gaat dit om het financiële, maar een verwerping heeft ook met het emotionele te maken,” verklaart Aydogan. “Als je je vader nooit hebt gekend, omdat hij jou en je moeder heeft verlaten toen je nog een baby was, dan is het perfect mogelijk dat je niets van je erfenisrechten moet weten. Zelfs al zijn er geen schulden.”
Wie eenmaal tekent voor een verwerping, kan daar in principe niet op terugkomen zolang een andere erfgenaam de nalatenschap niet heeft aanvaard. Daarbij blijft de wettelijke beslissingstermijn tot dertig jaar openstaan, al dreigt bij elke feitelijke handeling – zoals het te koop zetten van inboedel – het gevaar van een stilzwijgende en onherroepelijke aanvaarding.
